آن‌چه تا به حال به عنوان خلاصه‌نويسي از آن استفاده کرده‌ايد، شامل فنون مختلف يادداشت‌برداري، حاشيه‌نويسي، خط‌کشي زير جملات، دسته‌‌بندي و علامت‌گذاري مي‌شود که در ادامه به توضيح آن‌ها مي‌پردازيم:

1. علامت‌گذاري و خط‌کشي زير جملات

علامت‌گذاري سريع‌ترين روش براي مطالعه‌ي فعال است؛ البته نکات مهم را نيز مشخص مي‌کند. در اين نوع روش از خلاصه‌نويسي، اکثر دانش‌آموزان به دنبال جستجوي مطالب و خط کشيدن زير کليدواژه‌ها هستند.

·         زماني که مطلبي را مطالعه مي‌کنيد جايي که براي‌تان سؤال است و مطلب را کامل متوجه نمي‌‌شويد از علامت سؤال (؟) استفاده کنيد.

·         هر جا احساس کرديد سؤال‌‌خيز است و به نکته‌ي خطرناکي اشاره شده است علامت خطر (!) بگذاريد و جايي که به يک کلمه يا عبارت کليدي برخورديد دور آن خط بکشيد.

·          پاراگراف‌هاي مهم را با علامت ضربدر (×) مشخص کنيد.

نکته‌ي 1: به طور کلي هنگام مطالعه، استفاده از علامت‌‌گذاري شروع خوبي براي مطالعه‌ي دقيق و فعال است.

نکته‌ي 2: فراموش نکنيد که اين کار را با مداد انجام دهيد؛ زيرا ممکن است با پيشروي در مطالعه متوجه شويد علامت قبلي اشتباه بوده و نياز به تغيير داشته باشد.

نکته‌ي 3: دقت داشته باشيد که شلوغ‌کاري نکنيد. در استفاده از علامت‌‌ها و انتخاب جملاتي که خط‌کشي مي‌‌شوند زياده‌‌روي نکنيد؛ زيرا در مطالعه‌‌هاي بعدي حوصله‌‌تان سر مي‌رود.

2. حاشيه‌نويسي

Ø     در اين روش بايد از مرحله‌ي دوم يادگيري استفاده کنيد؛ يعني مطالب را به سه شکل براي خودتان بيان کنيد و در حاشيه‌ي کتاب بنويسيد. بايد کليدي‌‌ترين جمله‌ي هر پاراگراف را استخراج کرده و به زبان خودتان، با نماد علمي و به زبان معلم در حاشيه‌ي کتاب يا جزوه يادداشت کنيد. در پايان هر پاراگراف از خودتان بپرسيد اين پاراگراف قصد داشت چه مطلبي را به شما بياموزد. آن را در يک جمله و با زبان خودتان، يادداشت کنيد. مي‌توانيد سؤال، انتقاد يا هر مطلب ديگري را که مربوط به آن موضوع باشد و در جاي ديگري خوانده‌ايد حاشيه‌نويسي کنيد. اين فرايند، يک فراشناخت است که به تمرکز، دقت، حفظ و يادگيري بهتر کمک مي‌کند.